Özbekistan’ın Lüks Kumaş Atağında Türk İmzası

Mersan Makina’nın gaze (yakma) ve sanfor hatları, Özbekistan tekstil sektörünün ham madde ve iplik ağırlıklı üretimden, daha yüksek katma değerli ve ihracata yönelik kumaş üretimine geçişinde önemli bir rol üstleniyor.

Özbekistan tekstil sektörü son yıllarda üretim hacmini artırmanın yanı sıra katma değerli ürünlere yönelerek yeni bir dönüşüm sürecinden geçiyor. Bu dönüşümün önemli aşamalarından biri ise terbiye ve boyahane yatırımları. Özellikle kumaş kalitesinin ihracat pazarlarının beklentilerine uygun seviyeye taşınması, üreticilerin teknoloji yatırımlarında belirleyici oluyor. Bu noktada Türk makine üreticilerinin ve özellikle Mersan Makine’nın bölgedeki varlığı da giderek güçleniyor.

2025 yılında Özbekistan tekstil sektöründe 134 trilyon som (yaklaşık 11,2 milyar dolar) seviyesinde üretim gerçekleştirilirken, sektör 2,1 milyar dolar doğrudan yabancı yatırım çekti ve 2,5 milyar dolar ihracat gerçekleştirdi. Hükümetin 2026 yılı ihracat hedefi ise 3,3 milyar dolar olarak açıklandı. Büyümenin niteliğinde de önemli bir değişim yaşanıyor. 2026’nın ilk beş ayında ihracatın %50,8’ini bitmiş tekstil ürünleri oluştururken, üreticiler pamuk elyafının yanı sıra keten, ipek ve viskon gibi farklı elyaflara da yöneliyor. 2025 yılında bitmiş konfeksiyon üretimindeki % 24,3’lük artış da bu dönüşümün göstergeleri arasında yer alıyor.

Katma değerli üretimin gelişmesiyle birlikte kumaş yüzey kalitesi de daha fazla önem kazanıyor. Özellikle örme ve dokuma kumaşlarda yüzeyde oluşan liflerin giderilmesi, boyama ve baskı kalitesinin yanı sıra kumaşın nihai görünümünü ve tuşesini doğrudan etkiliyor. Gaze prosesi de bu aşamada öne çıkan teknolojilerden biri olarak dikkat çekiyor.

Mersan Makina, bölgedeki faaliyetlerini yalnızca makine tedarikiyle sınırlı tutmayarak satış sonrası servis, teknik destek ve uzun vadeli müşteri ilişkileriyle sürdürüyor. Şirketin Özbekistan pazarındaki faaliyetlerini, bölgedeki yatırım eğilimlerini ve gaze teknolojisinin artan önemini Mersan Makina Bölge Pazar Sorumlusu Mehmet İlktürk ile konuştuk.

Küresel krizlere ve jeopolitik dalgalanmalara rağmen Özbekistan pazarındaki varlığınızı kesintisiz sürdürüyorsunuz. Bu istikrarı nasıl sağlıyorsunuz?

Savaşın ve ekonomik dalgalanmaların bölgedeki üreticilerin işini kolaylaştırmadığı ortada — nitekim sektörün kendi gündeminde de yüksek finansman maliyetleri ve artan dış pazar lojistik giderleri açıkça konuşuluyor. Böyle bir ortamda müşteri, makineyi satıp kaybolan değil, üretim tekerleğini bir an bile durdurmayacak tedarikçiyi arıyor. Bizim en büyük kozumuz, hantallıktan uzak çözüm odaklı yaklaşımımız; satış sonrası servis hızımız ve her üretim krizini kendi problemimiz gibi sahiplenmemiz. Boyahaneler için “duran hat” demek, kaçırılan teslimat ve ceza demek.

Özbekistan’daki boyahanelerin yatırım eğilimlerinde hangi teknolojiler öne çıkıyor?

Bu eğilimin arkasında ülkenin net bir ekonomik stratejisi bulunuyor. Özbekistan, ham pamuk ve iplik ihracatının ötesine geçerek bitmiş, katma değeri daha yüksek kumaş ve konfeksiyon ürünlerinin ihracatını artırmayı hedefliyor. İhracatta bitmiş ürünlerin payının yükselmesi de bu dönüşümün önemli göstergelerinden biri.

Ancak nitelikli pazarlara satış yapacaksanız, “kabul edilebilir” kumaş yetmez, “kusursuz” kumaş gerekir. Biz bu talebe iki hat ailesiyle cevap veriyoruz. Yakma tarafında gaze makinelerimiz SG 2400 (örme) ve dokuma için geliştirdiğimiz SGD 3500, farklı çalışma enlerinde üretilerek her tesisin kumaş genişliğine birebir uyum sağlıyor. Sanfor tarafında ise iki farklı ihtiyaca iki farklı çözüm sunuyoruz: OWKF-E605, 605 çapında silindiriyle kendi sınıfının en büyüğü olan 3 keçeli açık en sanfor makinemiz — üretim hızını ve boyutsal stabiliteyi zirveye taşıyor. OWB-616 Bireysel Kauçuk Sanfor makinemiz ise işin tuşe tarafını üstleniyor: kauçuk bandın kontrollü kompaktlama etkisiyle kumaşa o dolgun, yumuşak ve premium el tutuşunu kazandırıyor. Yani bir boyahane, hem çekmezliği hem de nitelikli alıcının aradığı “hissi” tek çatı altında bizden alabiliyor.

Gaze ile biyopolishing (enzim) prosesleri sıklıkla karşılaştırılıyor. Gazenin Özbekistan pazarı açısından önemi nedir?

Bu konu, son dönemde hem teknik hem de ekonomik açıdan daha fazla önem kazanıyor. Biyopolishing, kumaş yüzeyindeki tüylülüğü biyolojik ve kimyasal yöntemlerle azaltmayı amaçlıyor. Ancak proses süresi, kimyasal kullanımı, su ve enerji tüketimi gibi unsurların yanı sıra kumaş mukavemeti üzerindeki etkileri de dikkate alınması gereken noktalar arasında.

Bunun yanında her elyaf grubunda aynı sonuç alınamayabiliyor. Viskon, modal ve Tencel gibi rejenere selülozik elyaflarda, ketende ve filament karışımlı kumaşlarda enzim prosesi tek başına istenen yüzey kalitesini sağlamayabiliyor.

Bu nokta Özbekistan’ın yöneldiği yeni elyaf grupları açısından da önem taşıyor. Ülkenin katma değerli üretime geçiş sürecinde farklı elyafların kullanımının artması, yüzey terbiyesi teknolojilerinin önemini de beraberinde getiriyor. Gaze teknolojisi, özellikle yüzeydeki istenmeyen liflerin giderilmesi ve daha temiz bir kumaş yüzeyi elde edilmesi açısından bu ihtiyaca cevap verebiliyor.

Bu başarı yalnızca örme kumaşlarla mı sınırlı, dokuma tarafında da benzer bir talep görüyor musunuz?

Kesinlikle yalnızca örme kumaşlarla sınırlı değil. SGD 3500 gaze hattımız dokuma kumaş uygulamalarında da yüksek verimle çalışıyor ve bölgedeki üreticilerin tercih ettiği çözümler arasında yer alıyor. Bugün hem örme hem de dokuma boyahanelerinde aktif olarak çalışan Mersan hatlarımız bulunuyor. Yeni projelerimiz ve siparişlerimiz de devam ediyor. Her iki segmente yönelik çözüm sunabilmemiz, farklı üretim gruplarındaki müşterilerimizin ihtiyaçlarına cevap verebilmemiz açısından önemli bir avantaj sağlıyor.

Bölgedeki yatırım ivmesi yeni projelerle devam ediyor mu? Önümüzdeki döneme ilişkin projelerinizden söz eder misiniz?

Özbekistan pazarındaki faaliyetlerimizi sürdürüyoruz. Bölgenin önde gelen tesislerinde Mersan teknolojileri aktif olarak kullanılıyor. Bugün 40’tan fazla müşterimiz ve 80’den fazla makinemiz bulunuyor. Elegant Garment, Lux Yan Textile LLC, SAFF Textile, Zelal Textile ve Bunyodkor LLC gibi firmalar da bölgedeki referanslarımız arasında yer alıyor.

Bunun yanı sıra, sektörün güçlü referanslarından bir dokuma boyahanesinde SGD-3500 dokuma gaze makinemiz de çok yakında devreye alınacak.

Özbekistan’ın önümüzdeki dönemde bitmiş ürün ihracatındaki payını artırma hedefi, üreticilerin kalite beklentilerini de beraberinde yükseltiyor. Bu süreçte yüzey kalitesi, boyutsal stabilite ve kumaşın nihai özellikleri daha önemli hale geliyor. Biz de Mersan Makina olarak sahip olduğumuz teknolojiler ve bölgedeki deneyimimizle bu dönüşümün bir parçası olmaktan memnuniyet duyuyoruz.

Türk makine sektörünün mühendislik ve üretim gücünü Özbekistan tekstil endüstrisinde temsil etmek ve bölgedeki üreticilerin kalite odaklı dönüşümüne katkı sağlamak bizim için önemli.