“Türk Tekstil Üreticileri Entegre Dijitalleşmeye Yöneliyor”

Röportaj: Dilek Hayırlı

Artan üretim maliyetleri, verimlilik arayışı ve enerji yönetimi, tekstil sektöründe dijitalleşme yatırımlarının kapsamını yeniden şekillendiriyor. BMSvision CEO’su Jan Bogaert, Türk üreticilerin makine izleme sistemlerinden entegre MES çözümlerine yöneldiğini belirtirken yapay zekâ destekli planlama, gerçek zamanlı veri analizi ve sürdürülebilir üretimin geleceğin akıllı fabrikalarındaki belirleyici rolüne dikkat çekiyor.

Tekstil sektöründe dijital dönüşüm, makinelerden veri toplamaktan üretim süreçlerinin tamamını birbiriyle entegre eden akıllı sistemlere doğru ilerliyor. Artan maliyet baskısı karşısında üretim verimliliğini artırmak, âtıl süreleri azaltmak, kaliteyi iyileştirmek ve enerji tüketimini daha etkin yönetmek isteyen üreticiler için MES çözümleri stratejik bir araç hâline geliyor. Türkiye’nin güçlü tekstil ve halı üretim altyapısını önemli bir pazar olarak değerlendiren BMSvision CEO’su Jan Bogaert; entegre dijitalleşmenin sunduğu fırsatları, yapay zekâ destekli planlamanın üretim süreçlerine katkısını ve mevcut makine parkurlarını yenilemeden dijital dönüşümün nasıl mümkün olabileceğini değerlendiriyor. Bogaert ayrıca enerji verimliliği, veri odaklı karar alma ve insan-yapay zekâ iş birliğinin önümüzdeki dönemde tekstil fabrikalarını nasıl şekillendireceğine ilişkin öngörülerini paylaşıyor.

50 yıllık deneyiminizden hareketle, bugün tekstil fabrikalarının dijitalleşmesinde hâlâ çözülmemiş en önemli problem sizce nedir?

Çözülmeyi bekleyen en büyük sorun, yalnızca daha fazla veri toplamak değil, güvenilir verilerin kurum genelinde tutarlı aksiyonlara dönüştürülmesini sağlamak. Birçok tekstil üreticisi, makine izleme sistemlerini devreye alarak ve üretim sahasında görünürlük sağlayarak dijital dönüşümün ilk adımlarını çoktan attı. Bir sonraki aşama ise çok daha karmaşık: Operasyonel süreçlere, kaliteye, enerjiye ve işletmeye ilişkin verileri birbirine bağlamak; bu veriler arasındaki ilişkilerden yararlanarak karar alma süreçlerini yönlendirmek veya süreçleri otomatikleştirmek. Bu dönüşüm, güçlü bir teknolojik altyapının yanı sıra tekstil sektörüne özgü bilgi birikimini ve etkili bir değişim yönetimini de gerektiriyor.

 AI destekli APS’nin en önemli vaatleri arasında daha az makine hazırlığı/değişimi, daha iyi kapasite kullanımı ve daha az planlama hatası bulunuyor. İlk uygulamalardan elde ettiğiniz ölçülebilir sonuçlar neler?

İlk uygulamalar, yapay zekâ destekli planlamanın makine değişimlerini ve âtıl süreleri azaltabildiğini, aynı zamanda planlamacıların değişen üretim koşullarına daha etkili yanıt vermesine yardımcı olduğunu doğruluyor. Her fabrikanın makine parkuru, ürün çeşitliliği, sipariş profili ve planlama olgunluğu farklı olduğundan, herkes için geçerli tek bir iyileşme yüzdesi açıklamanın anlamlı olduğunu düşünmüyorum. Elde edilen gelişim; müşterinin başlangıçtaki performansı ve önceliklerinin yanı sıra ürün karması, değişkenlik ve sipariş hacimleri dikkate alınarak değerlendirilmeli.

“Üreticilerin Dijital Dönüşüm İçin Mevcut Makinelerini Değiştirmeleri Gerekmiyor”

BMSvision, “her marka, her nesil” yaklaşımıyla farklı marka ve yaştaki makinelerin aynı MES ekosistemine bağlanmasını mümkün kılıyor. 20–30 yıllık makinelerin hâlâ üretimde olduğu tekstil fabrikalarında, mevcut makine parkını tamamen yenilemeden dijital dönüşüm gerçekleştirmek ne ölçüde mümkün? Bunun teknik sınırları nerede başlıyor?

Üreticilerin dijital dönüşüm için mevcut makinelerini değiştirmeleri gerekmiyor. Farklı marka ve nesillerdeki makineleri birbirine bağlamak, onlarca yıldır temel uzmanlık alanlarımızdan biri. Bu süre boyunca karşılaşmadığımız veya entegre etmediğimiz çok az sayıda tekstil makinesi olduğunu söyleyebilirim. Eski makineler daha sınırlı ayrıntıda bilgi sağlayabilir veya ek sensörlere ihtiyaç duyabilir. Bununla birlikte, izleme, KPI (temel performans göstergeleri) hesaplamaları ve operasyonel iyileştirmeler için genellikle yeterli veri sunabilirler. Dolayısıyla başlangıç noktası makinenin yaşı değil, yanıtlanması gereken iş sorusudur: Hangi kararları iyileştirmek istiyoruz ve bu kararları desteklemek için hangi güvenilir verilere ihtiyacımız var?

Yeni DU3 veri toplama ünitesi, düşük maliyetli ve hızlı kurulabilen yapısının yanı sıra Bluetooth, Wi-Fi ve MQTT desteğiyle farklı sistemlere veri aktarabiliyor. Bu ürün, özellikle orta ölçekli tekstil işletmelerinin dijitalleşmeye giriş maliyetini düşürmeyi hedefleyen bir çözüm olarak mı konumlandırılıyor?

DU3, modüler bir dijitalleşme stratejisini destekliyor ve bu nedenle küçük ve orta ölçekli tekstil üreticileri için ideal bir başlangıç modeli oluşturuyor. DU3’ün temel hedeflerinden biri, özellikle kurulum maliyetlerinin ve teknik karmaşıklığın bugüne kadar engel oluşturduğu ortamlarda güvenilir endüstriyel veri toplamayı daha kolay ve erişilebilir hâle getirmek. Hızlı kurulum ve esnek bağlantı seçenekleri, veri kalitesinden ödün vermeden dijitalleşmeye giriş engelini azaltıyor. Çünkü güvenilir analizler, her zaman sağlam bir endüstriyel veri toplama altyapısıyla başlar.

Enerji maliyetlerinin tekstil üreticileri üzerindeki baskısı artarken BMSvision, enerji verilerini üretim ve makine verileriyle birlikte değerlendirmeye odaklanıyor. Sizce gelecekte üretim planlaması yalnızca kapasite, termin ve maliyet üzerinden değil, sipariş başına enerji tüketimi ve karbon ayak izi üzerinden de yapılabilecek mi?

Evet, bunun kaçınılmaz bir gelişim olduğuna inanıyorum. Enerji, kapasite, teslim süreleri, malzemeler ve maliyetlerin yanı sıra giderek daha önemli bir planlama parametresi hâline gelecek. Enerji tüketiminin makineler, ürünler ve siparişlerle ilişkilendirilmesi sayesinde planlama sistemleri; pik enerji tüketimini, duruş sürelerini veya üretilen birim başına enerji kullanımını azaltan senaryolar önerebilir. Yapay zekâ asistanımız, hâlihazırda enerji açısından daha verimli olabilecek veya üretim duruşlarını azaltabilecek alternatifler sunuyor. Gelecekte verimlilik ve sürdürülebilirlik, aynı kararın giderek daha fazla birbirini tamamlayan iki unsuru hâline gelecek.

BMSvision, ITM 2026’da halı üretimindeki büyümesine özellikle dikkat çekti ve Connect MES çözümlerinin dünya genelinde daha fazla halı fabrikasında kullanılmaya başladığını açıkladı. Halı üreticilerinin dijitalleşme taleplerinde son dönemde nasıl bir değişim gözlemliyorsunuz ve halı üretiminin MES açısından kendine özgü ihtiyaçları neler?

Gözlemlediğimiz en önemli değişim, halı üreticilerinin MES’i artık yalnızca bir raporlama aracı olarak görmemesi. Üreticiler, MES’i giderek daha fazla planlamayı iyileştiren, operatörleri destekleyen ve departmanlar ile üretim tesisleri genelinde tutarlı süreçler oluşturan operasyonel bir platform olarak değerlendiriyor. Bu yaklaşım, entegrasyonu özellikle önemli hâle getiriyor. Bizim yaklaşımımız; makineleri birbirine bağlamak ve makine verilerini ERP, planlama, kalite ve enerji verileriyle birleştirmek üzerine kurulu. Daha geniş tekstil değer zincirinde uygulamalarımız; üretim izleme, gelişmiş planlama, iş zekâsı (BI) raporlama, izlenebilirlik, dijital doküman yönetimi, kalite yönetimi, enerji yönetimi, bakım ve istatistiksel proses kontrolü gibi alanları kapsıyor.

BMSvision’ın Vandewiele Group bünyesinde yer alması, makine teknolojileri ile MES ve veri teknolojilerinin aynı ekosistem içinde daha yakın çalışmasına olanak sağlıyor. Bu yapı, BMSvision’ın Ar-Ge ve ürün geliştirme stratejisinde ne gibi somut avantajlar yaratıyor?

Vandewiele Group bünyesinde yer almak, makine teknolojisi bilgisi, üretim süreçleri ve MES teknolojisi arasındaki bağlantıyı güçlendiriyor. Bu durum, özellikle dikey olarak entegre üretim yapan işletmelere yönelik pratik uygulamalar geliştirmemize yardımcı oluyor. Bununla birlikte, açık entegrasyon yaklaşımımızı koruyoruz. Müşterilerimizin farklı marka ve nesillerden oluşan heterojen makine parkurları bulunuyor. Bu nedenle çözümlerimizin her marka ve nesilden ekipmanla bağlantı kurabilmesi gerekiyor.

Önümüzdeki 3–5 yılda tekstil fabrikalarında insan, makine ve yapay zekâ arasındaki görev dağılımının nasıl değişeceğini öngörüyorsunuz? BMSvision’ın bu dönüşümde geliştirmekte olduğu bir sonraki büyük teknoloji nedir?

Makineler ve yapay zekâ; veri toplama, hesaplama ve farklı senaryoların değerlendirilmesi gibi görevleri giderek daha fazla üstlenecek. İnsanlar ise hedeflerin belirlenmesinden, istisnai durumların yönetiminden ve nihai kararların alınmasından sorumlu olmaya devam edecek. Planlama asistanımız, kapasite, kalite, enerji ve duruş sürelerini dikkate alarak alternatifleri değerlendirmek suretiyle insan uzmanlığını tamamlıyor. Amacımız, insansız fabrikalar oluşturmak değil, insanların daha sağlıklı bilgilere dayanarak daha doğru kararlar almasını sağlamak.

“Türkiye, BMSvision İçin Stratejik Bir Pazar”

Türkiye, güçlü ve çeşitlendirilmiş tekstil üretim altyapısıyla BMSvision için nasıl bir pazar oluşturuyor? Türk tekstil üreticilerinin MES yatırımlarında bugün en fazla hangi ihtiyaçları ve hangi dönüşüm eğilimlerini gözlemliyorsunuz?”

Türkiye, büyük tekstil ve halı endüstrileri sayesinde stratejik öneme sahip bir pazar. Yüksek enflasyon nedeniyle personel maliyetleri, kârlılık üzerinde baskı oluşturan başlıca operasyonel zorluklardan biri hâline geldi. Bu doğrultuda üreticiler, verimlilik ve etkinliği artırmaya giderek daha fazla odaklanıyor. Aynı iş gücüyle daha fazla üretim yapmak, âtıl süreleri ve israfı azaltmak, her operatörün ve makine saatinin daha verimli kullanılmasını sağlamak öncelikli hedefler arasında yer alıyor. Enerji yönetimi ve ölçeklenebilir dijitalleşme de bu hedeflere ulaşmanın önemli bileşenlerini oluşturuyor.

Talebin, münferit izleme projelerinden daha entegre MES uygulamalarına doğru kaydığını gözlemliyoruz. Türk üreticiler güvenilir makine bağlantısına önem vermekle birlikte planlama, kalite, izlenebilirlik, ERP entegrasyonu ve enerji yönetimi alanlarına da odaklanıyor. Operasyonel, kalite ve enerji verilerinin ayrı sistemlerde yönetilmesi yerine bir araya getirilmesinin çok daha fazla değer yarattığına ilişkin farkındalık giderek artıyor. Otomatik veri toplama ve raporlama, dijital iş talimatları ve yapay zekâ destekli planlama da zaman alan manuel işleri azaltarak deneyimli çalışanların katma değeri daha yüksek faaliyetlere odaklanmasına olanak tanıyor.

BMSvision’ın 2027 yılına yönelik yatırım ve Ar-Ge planları neler? Önümüzdeki yıl özellikle tekstil üreticilerinin karşılaşacağı hangi ihtiyaçlara odaklanmayı planlıyorsunuz?

Önceliğimiz; yapay zekâ destekli planlama çözümlerini endüstriyel kullanıma daha hazır hâle getirmek, Managed Edge Server ve bulut-kenar mimarimizi güçlendirmek ve müşterilerimizin veri göllerinden (data lakes) daha fazla değer elde etmelerine yardımcı olmak olacak. Operasyonel, kalite, enerji ve finansal verileri birbirine bağlayarak planlama, kalite yönetimi, enerji optimizasyonu ve makine kullanımında daha öngörülü öneriler sunabileceğiz. Sonuç olarak inovasyonun; verimlilik, sürdürülebilirlik ve dayanıklılık alanlarında ölçülebilir iyileşmeler sağlaması gerekiyor.