Uster’de Bir İpek Testi Duayeni: Peter Haettenschwiler

Geleneksel iplik eğirmede kalite yönetimi konusunda dünya çapında tanınan bir şirketle ilgili olarak normalde ipek akla gelmez, ama Uster hikâyesinde ipek üzerine kesinlikle vurgulanmayı hak eden bir bölüm var. Bu bölüm; kendini ipeğe adamış bir adam ve onun en iyi iplikler, harika kumaşlar için ipek, narin bir lif olarak kullanımıyla ilgili. Bu yazı da gerçek bir ipek uzmanının hayatını ve çalışmalarını onurlandırmak için tarihi bir bakış açısıyla sunuluyor.

1948 yılı, ilk iplik düzgünsüzlüğü test cihazının piyasaya sunulmasıyla Uster Technologies için önemli bir kilometre taşı oldu. Peter Haettenschwiler, test cihazının geliştirilmesinde, ardından diyagramların ve test sonuçlarının iplikçilere gösterilmesinde yer alan bir asistandı. Aslında, Haettenschwiler  diyagramların doğru fiyatlandırmaya, iyileştirilmiş kaliteye ve ipliklerin işleme aşamalarına nasıl uyacağını tahmin etmeye yardımcı olarak görüldüğü fabrikalara kalite yönetimi getirdi. Uster’in bu görevdeki ilk tekstil teknoloji uzmanı oldu.

Haettenschwiler’in ayrıca çok özel bir hobisi vardı. Bagworm (psychidae familyasına ait güvelere verilen ad) güveleri ve kelebekler topluyordu. Bilgisi ve bağlılığı,  bugün İsviçre’deki ETH Zürih Entomolojik Koleksiyonu’nda yer alan, bagworm güveleri olarak bilinen dünyanın en büyük güve ailesi koleksiyonunu bir araya getirmesini sağladı. Bu tür üzerinde tanınmış bir uzman oldu ve ilk olarak daha önce kaydedilmemiş 30’dan fazla yeni çeşidi tanımladı ve adlandırdı. Ayrıca, Lepidoptera alanında uluslararası uzmanlar arasında adını ve itibarını artıran çok sayıda uzman literatürün editörlüğünü yaptı.

İpek testi ilerlemesi

İpek genellikle ‘tüm tekstil liflerinin kraliçesi’ ve bir doğa harikası olarak övülür. Bu nedenle, eğrilmiş ipek liflerinin kalite parametrelerinin ilgi çekici olması şaşırtıcı değildir. Haettenschwiler eğrilmiş ipek ipliği test etti, ancak ticari olarak mevcut test sistemleriyle ilk denemelerin yapılmasına kadar ham ve eğrilmiş ipek üretiminde birkaç yıl geçtiği söylenmelidir. Bu çalışma sırasında İsviçre, İtalya ve daha sonra Çin’deki ipek enstitülerinden uzmanlarla iş birliği başlatıldı.

Avrupa ipek ticareti, yeni test teknolojilerini ilk duyan oldu. İlk çalışmalar, cihazların belirli uyarlamalarından sonra çok ince ipeğin bile test edilebileceğini hızla gösterdi. Test sonuçları, geleneksel test yöntemleriyle elde edilen verilere göre daha nötr, daha anlamlı ve daha kesindi.

Test sonuçlarına göre sertifikalar düzenlendi ve bunlar ürünlerin ticari değerlerini belirlemek için kullanıldı. Test sonuçlarının doğru olması hem ticaret hem de sonraki arıtma süreçleri için özellikle önemliydi, bu nedenle test yöntemlerinin optimize edilmesine odaklanıldı.

İpek ticaretinin zirvesi

18.yüzyılın başında Zürih’teki ‘ipek sahaları’ dünyaca ünlüydü ve 1900’de ipek endüstrisi İsviçre’deki en önemli endüstrilerden biri haline geldi. İpek işleme 20. yüzyılın başında zirveye ulaştı. Bugün geriye kalanlar, niş pazarlara odaklanan bir avuç ipek üreticisinin yanı sıra 175 yıl önce ‘Zuerich Seidentrocknungsanstalt’ (ipek kurutma kurumu) olarak kurulan Testex ve endüstrinin kârlarını desteklemek için sermaye sağlamak üzere ortaya çıkan finans enstitüleridir.

İpek, Uster için hiçbir zaman büyük bir iş olmadı. Sadece Haettenschwiler’in tutkusunu gösterdiği bir niş ürün olarak kaldı.

Haettenschwiler bu yıl 17 Ağustos’ta öldü. Uster Technologies AG Kıdemli Tekstil Teknologu Wolfram Soell, Haettenschwiler için şunları söyledi: “Şirket için biçimlendirici bir kişilik ve çalışma hayatını elyaf ve filament eğirmede gelişmiş bir kalite yönetimi ile ilgili olarak tekstil endüstrisine adayan son derece ilgili bir iş arkadaşıydı. İpek onun en büyük tutkularından biriydi ve amacı her zaman Uster ürünleriyle olası objektif kalite test olanaklarını geliştirmekti. Her zaman araştırmalar ve yayınlar için uğraşıyordu. Çalışma hayatını onurlandırmak istiyoruz ve hikâyesiyle gelecek nesil tekstil profesyonellerine ilham vermeliyiz.”